Vitalsounds

BRUSSEL - Michael Jackson is verre van de enige Amerikaan die stierf aan een overdosis pillen. De Verenigde Staten kampen met een ware epidemie: geneesmiddelen maken meer slachtoffers dan het verkeer.

Elke 14 minuten sterft er een Amerikaan aan een overdosis geneesmiddelen. Pijnstillers en kalmeermiddelen maken meer doden dan het verkeer of dan illegale harddrugs. 'Verslaving aan pillen ruïneert gezinnen en vuurt de misdaad aan', zucht Terry Fraley, aan de telefoon vanuit Inez, een dorpje van zo'n 430 zielen diep in het Appalachengebergte van Kentucky.

Fraley, die behalve burgemeester ook eigenaar is van een ambulancedienst, voert maandelijks een tiental pillenslikkers met een overdosis naar het ziekenhuis. Hij schat het aantal doden in zijn kleine regio op een dozijn per jaar.

Het oosten van Kentucky is bijzonder zwaar getroffen door de epidemie, maar het is niet de enige streek. In de hele VS vallen meer dan 35.000 slachtoffers, een verdubbeling in de voorbije tien jaar. 'Pijnstillers zijn hier het grootste probleem', zegt hij. 'De pillen worden vermalen tot poeder en opgesnoven, wat een onmiddellijke roes veroorzaakt.'

Vroeger was medicijnenverslaving vooral een probleem van de allerarmsten, maar Fraley zag hoe de epidemie de voorbije jaren ook de middenklasse aantastte. 'Vaak zijn hele families verslaafd', zegt hij. 'Het is een manier van leven geworden, van generatie op generatie.'

Hij kent mensen die door hun verslaving totaal geruïneerd werden. Of in de misdaad terechtkwamen, want de aankoop op de zwarte markt kost handenvol geld, ook al gaat het om legale geneesmiddelen die enkel op voorschrift verkrijgbaar zijn. Maar lakse wetten en onbestaande controles maken van die vereiste een lachertje.

Grof geld

Grote boosdoener in het zuidoosten van de VS is Florida, waar mensen van heinde en verre grote voorraden gaan inkopen om ze thuis voor grof geld verder te verkopen. 'Artsen daar schrijven maar voor, vaak zonder de patiënten echt te onderzoeken', weet Fraley. Artsen in Florida leveren niet alleen voorschriften af voor zeer ruime dosissen, ze verkopen meteen ook de geneesmiddelen in hun 'pijncentra' - smalend 'pillenfabrieken' genoemd. Sommigen schatten dat zo'n weinig scrupuleuze arts per dag zo'n 25.000 dollar kan verdienen.

En omdat er geen controle is op dat voorschrijfgedrag en omdat er geen centraal register bestaat van de geneesmiddelen die een patiënt koopt, kunnen opkopers van dokter naar dokter gaan. En huiswaarts keren met een koffer vol pillen.

'Er zijn onderweg veel arrestaties' zegt Fraley. Maar het was dweilen met de kraan open zolang de (Republikeinse) politici in Florida strengere regelgeving afwezen.

Florida is ook niet alleen. De versoepeling van de regels voor het voorschrijven van pijnstillers ligt volgens experts aan de basis van de nationale epidemie. In Californië, bijvoorbeeld, steeg het aantal voorschriften voor de zwaarste pijnstiller sinds 2007 met 43 procent. De druk van de farmabedrijven was daar niet vreemd aan. Zelfs het Witte Huis luidde deze lente de alarmbel.

Burgemeester Fraley is dan ook opgelucht dat de wetgevers in Florida eindelijk bezweken zijn onder de druk van collega's elders in het land. Bijna de helft van de zowat duizend 'pijncentra' gingen de afgelopen maanden dicht, gesloten door de autoriteiten of vrijwillig opgedoekt omdat ze niet langer rendabel waren sinds het aantal pillen dat een arts mag voorschrijven, begrensd werd. Artsen en apothekers werden geroyeerd of zelfs veroordeeld.'Deze maatregelen zullen zeker een effect hebben', meent Fraley. 'Al zullen verslaafden altijd wel een manier vinden om zich te bevoorraden.' De prijs voor een pijnpil op de zwarte markt is alvast verdubbeld. En de politie houdt rekening met een stijgend aantal overvallen op apotheken.

Bron: De Standaard